9 hours ago
14:00
Полициската приказна „Приведен скопскиот ‘Раскољников’“ ме потсети на фамозниот пост „Како Скопје да стане метропола?“, кој беше мошне популарен во блогосферата пред неколку години. Главната теза беше дека Скопје е далеку од метропола, „колку што е далеку Битола од главен град“. Инспирирани од народната поговорка „зрно по зрно погача“, авторите беа предложиле неколку „зрна“ како дел од нивната програма за метрополизирање на Скопје.
Првото „зрно“ го идентификуваше главниот приоритет: „Ни треба класичен сериски убиец со разработена шема и методологија.“ Ете, седум години откако е напишана програмата „Како Скопје да стане метропола?“, главниот град конечно може да здивне. Ако и' веруваме на нашата полиција, Скопје конечно има сериски убиец со разработена шема и методологија и тоа според романот на Достоевски „Злосторство и казна“. Но, според строгите критериуми на „метрополистите“, тоа е само првиот чекор, оти „Секоја метропола што барем малку држи до себе мора да има дузина сериски убијци.“
Фановите на „Кога јагнињата ќе стивнат“ бездруго потценувачки ќе забележат - нашиот „Раскољников“ е далеку од „Ханибал Лектор“ колку што е далеку глумата на нашата „прва полицајка“ од глумата на Џоди Фостер. Почитувачите на книжевноста на Достоевски исто така имаат што да забележат. Како прво, за Расколников не може да се каже дека е сериски убиец, затоа што убил само две лица (според традиционалната класификација, за да стане збор за сериски убиец мора да имаме убиство од страна на иста личност на најмалку три лица). Како второ, драматичниот опис - „Убивал на ист начин како Раскољников – изнемоштени старици кои живеат сами“ со „мало секирче замотано во повеќеслоен најлон“ - воопшто не одговара на начинот на кое е опишано злосторството од романот на Достоевски. Најпосле, во романот Раскољников убивал затоа што му требале пари за да го доврши школувањето, а во нашиот полициски роман „Раскољников“ наводно парите од одземените предмети ги трошел за набавка на наркотични средства“. Не помина седмица откако укажавме дека треба да се престане со употребата на стигматизирачкиот термин „наркоман“, за медиумите да ни соопштат дека уапсениот „Раскољников“ „претходно и бил познат на полицијата како наркоман и деликвент“.
Уште еден куриозитет од приказната за осомничениот (кој беше инстантно прогласен за сериски убиец уште пред да биде поднесена кривична пријава против него) е што живеел на улица „Александар Македонски“. Овој куриозитет ме потсети на смелата и бескомпромисна констатација на Сем Вакнин: „не можам да разберам зошто и Македонија и Грција од еден душевно растроен масовен убиец сакаат да направат свој амблем и родоначалник“. Знам, ќе ми забележите - има разлика помеѓу концептите на „сериски убиец“ и „масовен убиец“. Но, што ако испадне дека нашиот „сериски убиец“ не бил инспириран само од ликот и делото на Раскољников, туку и од ликот и делото на Александар Македонски?
Уште една интересна коинциденција е дека и во програмата на „метрополистите“ е зацртано „Зрно 4: Голем споменик на плоштадот“. Според метрополистите, „Ни треба еден коњ на плоштадот. На пример, огромна биста на Букефал!“. Не ми е познато дали на „метрополистите“ им било познато барањето „за изградба на споменик на Александар Македонски“ доставено до Собранието на град Скопје од страна на здружението „Антички Македонци“ од Богданци во далечната 1995 г. (истото здружение достави барање во 2008 за изградба на спомен обележје на Св. Апостол Павле на месноста Паљурци). Но, ете, двете граѓански иницијативи се спојуваат во одлуката за изградба на споменик на Александар и Букефал на скопскиот плоштад (кои никако да „дојаваат“ од Фиренца). Кога ќе ни пристигнат, Скопје ќе има дополнителни аргументи да се прогласи за метропола - ем ќе има споменик на „масовен убиец“, ем ќе има грандиозен коњ на централниот плоштад.
Претпоставувам, некои ќе се запрашаат каква врска има здружението „Антички Македонци“ со промоција на ликот и делото на Св. Апостол Павле, кога е познато дека Александар Македонски живеел неколку века пред да се појави христијанството. Коинциденција или не, ама во ист ден двата македонски аеродроми беа прекрстени во „Александар Македонски“ (преименуван во „Велики“) и „Св. Апостол Павле“. Коинциденција или не, ама главните предвидени објекти на скопскиот плоштад се грандиозна христијанска црква и споменик на многубожецот Александар на Букефал. Логично објаснување за овие оксиморонски зафати дава единствено рекламата на Ристиќева палата, која сугерира дека во Скопје - се е можно!
Во својата пародија „Како Скопје да стане метропола?“, метрополистите сугерираа дека на Скопје му треба облакодер („сто до двесте ката“ во трусно подрачје) и супер-херој. Некрополистите веќе најавија изградба на три стокатници во Скопје, а трпеливо се гради и имиџот на „недопирливата“ супер-хероина: успешен ловец на сериски убијци, сузбивачка на „улични проститутки“, „наркомани“ и на „деца од 7 до 18 години затекнати како питачат“. Пародијата на метрополистите и сериозните предлози на здружението „Антички Македонци“ од Богданци се претворија во стварност. А Скопје полека, но сигурно станува античка метропола-некропола.
Првото „зрно“ го идентификуваше главниот приоритет: „Ни треба класичен сериски убиец со разработена шема и методологија.“ Ете, седум години откако е напишана програмата „Како Скопје да стане метропола?“, главниот град конечно може да здивне. Ако и' веруваме на нашата полиција, Скопје конечно има сериски убиец со разработена шема и методологија и тоа според романот на Достоевски „Злосторство и казна“. Но, според строгите критериуми на „метрополистите“, тоа е само првиот чекор, оти „Секоја метропола што барем малку држи до себе мора да има дузина сериски убијци.“
Фановите на „Кога јагнињата ќе стивнат“ бездруго потценувачки ќе забележат - нашиот „Раскољников“ е далеку од „Ханибал Лектор“ колку што е далеку глумата на нашата „прва полицајка“ од глумата на Џоди Фостер. Почитувачите на книжевноста на Достоевски исто така имаат што да забележат. Како прво, за Расколников не може да се каже дека е сериски убиец, затоа што убил само две лица (според традиционалната класификација, за да стане збор за сериски убиец мора да имаме убиство од страна на иста личност на најмалку три лица). Како второ, драматичниот опис - „Убивал на ист начин како Раскољников – изнемоштени старици кои живеат сами“ со „мало секирче замотано во повеќеслоен најлон“ - воопшто не одговара на начинот на кое е опишано злосторството од романот на Достоевски. Најпосле, во романот Раскољников убивал затоа што му требале пари за да го доврши школувањето, а во нашиот полициски роман „Раскољников“ наводно парите од одземените предмети ги трошел за набавка на наркотични средства“. Не помина седмица откако укажавме дека треба да се престане со употребата на стигматизирачкиот термин „наркоман“, за медиумите да ни соопштат дека уапсениот „Раскољников“ „претходно и бил познат на полицијата како наркоман и деликвент“.
Уште еден куриозитет од приказната за осомничениот (кој беше инстантно прогласен за сериски убиец уште пред да биде поднесена кривична пријава против него) е што живеел на улица „Александар Македонски“. Овој куриозитет ме потсети на смелата и бескомпромисна констатација на Сем Вакнин: „не можам да разберам зошто и Македонија и Грција од еден душевно растроен масовен убиец сакаат да направат свој амблем и родоначалник“. Знам, ќе ми забележите - има разлика помеѓу концептите на „сериски убиец“ и „масовен убиец“. Но, што ако испадне дека нашиот „сериски убиец“ не бил инспириран само од ликот и делото на Раскољников, туку и од ликот и делото на Александар Македонски?
Уште една интересна коинциденција е дека и во програмата на „метрополистите“ е зацртано „Зрно 4: Голем споменик на плоштадот“. Според метрополистите, „Ни треба еден коњ на плоштадот. На пример, огромна биста на Букефал!“. Не ми е познато дали на „метрополистите“ им било познато барањето „за изградба на споменик на Александар Македонски“ доставено до Собранието на град Скопје од страна на здружението „Антички Македонци“ од Богданци во далечната 1995 г. (истото здружение достави барање во 2008 за изградба на спомен обележје на Св. Апостол Павле на месноста Паљурци). Но, ете, двете граѓански иницијативи се спојуваат во одлуката за изградба на споменик на Александар и Букефал на скопскиот плоштад (кои никако да „дојаваат“ од Фиренца). Кога ќе ни пристигнат, Скопје ќе има дополнителни аргументи да се прогласи за метропола - ем ќе има споменик на „масовен убиец“, ем ќе има грандиозен коњ на централниот плоштад.
Претпоставувам, некои ќе се запрашаат каква врска има здружението „Антички Македонци“ со промоција на ликот и делото на Св. Апостол Павле, кога е познато дека Александар Македонски живеел неколку века пред да се појави христијанството. Коинциденција или не, ама во ист ден двата македонски аеродроми беа прекрстени во „Александар Македонски“ (преименуван во „Велики“) и „Св. Апостол Павле“. Коинциденција или не, ама главните предвидени објекти на скопскиот плоштад се грандиозна христијанска црква и споменик на многубожецот Александар на Букефал. Логично објаснување за овие оксиморонски зафати дава единствено рекламата на Ристиќева палата, која сугерира дека во Скопје - се е можно!
Во својата пародија „Како Скопје да стане метропола?“, метрополистите сугерираа дека на Скопје му треба облакодер („сто до двесте ката“ во трусно подрачје) и супер-херој. Некрополистите веќе најавија изградба на три стокатници во Скопје, а трпеливо се гради и имиџот на „недопирливата“ супер-хероина: успешен ловец на сериски убијци, сузбивачка на „улични проститутки“, „наркомани“ и на „деца од 7 до 18 години затекнати како питачат“. Пародијата на метрополистите и сериозните предлози на здружението „Антички Македонци“ од Богданци се претворија во стварност. А Скопје полека, но сигурно станува античка метропола-некропола.
20:12
Реакција во „Дневник“, плус коментар Покана за кристална ноќ.
03:50
Реакција по повод „КОНФЕРЕНЦИЈА ЗА МЕДИУМИ“ на ВМРО-ДПМНЕ од 08.11.2009 г.
Почитувани новинари и блогери,
Поаѓајќи од основните новинарски принципи на однесување („Основна задача на новинарите е да ја почитуваат вистината...“, „новинарите ќе ги бранат човековите права, достоинството и слободата, ќе го почитуваат плурализмот на идеите и ставовите...“), упатувам јавна реакција на клеветите и навредите од страна на партијата ВМРО-ДПМНЕ.
Во конференцијата за медиуми на ВМРО-ДПМНЕ од 08.11.2009 г. подложен сум на јавен линч заедно со други лица кои се дискредитираат како „јавни личности блиски до СДСМ“ и како „партиски и политички истомисленици“ на Бранко Црвенковски. Во соопштението сум претставен како „...гласен подржувач на сите политики на опозицијата... “.
Имајќи предвид дека повод за ваквите клевети, навреди, етикетирања и дискредитации е изразувањето на моите лични ставови на две од јавните претседателски дебати, се надевам дека ќе објавите дел од моите ставови на тема „Интеграција или изолација“ јавно искажани на „Дијалози за Македонија“ од 16.09.2008 г., кои на најдобар начин ги демантираат погореспоменатите невистини:
„Очекував, имаше надеж во мене дека во рамките на овие дијалози за Македонија конечно ќе биде манифестирана политичка волја како од страна на опозицијата, така и од страна на позицијата. Имав надеж дека навистина постои волја за конструктивни политички дијалози за Македонија. Меѓутоа, гледам дека повторно не го поправивме лошиот впечаток што го имаат другите за нас, дека политичкиот дијалог се бојкотира како од страна на позицијата, така и од страна на опозицијата...“ (...)
„На почетокот би сакал да се навратам во однос на почетното прашање, почетната дилема, интеграција или изолација. Слушајќи ги дискутантите имам впечаток дека се претпоставува дека изолацијата е нешто што ни се заканува во иднината или нешто што ни се случува веќе во сегашноста. Јас би сакал да дадам неколку аргументи во друга насока, дека изолацијата беше нешто што ни се случуваше и ни се случува од почетокот на осамостојувањето на Македонија. И од гледна точка на самиот граѓанин може да се добие впечаток дека ние сме сеуште изолирана држава, ако се погледнат визните режими кои што ги имаме со сите останати земји во светот. Може да се добие впечаток дека ние сме изолирани дури и од страна на Африка, затоа што во Африка постои само една земја во која што можеме да патуваме без визи. Ако се погледне и анализира нашата политика од 1991 година наваму, не се добива впечаток дека сме одбрале некаква политика на интеграција заснована на принципите и вредностите на ЕУ.“ (...)
„Всушност, она што сакам да укажам е дека ние од самиот почеток бевме изолирани и сеуште сме изолирани. На пример, надворешната политика на еквидистанца која што нашата држава ја застапуваше еден извесен период не е во согласност со европските перспективи. Европската перспектива, перспективата на ЕУ, подразбира намалување на дистанцата со соседите. Значи, ние не усвоивме од самиот почеток надворешна политика на приближување кон соседите. Тоа е грешка од која што можеме многу да научиме.
Исто така, претставата за некаква „оаза на мирот” содржи претпоставка дека се околу нас била некаква пустина. И тоа е исто така една самоизолационистичка претпоставка која што не е во согласност со принципите на кои почива ЕУ, како што е заповедта "љуби го ближниот свој сосед и гради добрососедски односи со него”.
Како што покажува и времето, го потценивме спорот со нашиот јужен ЕУ сосед. Грешка на нашата национална стратегија беше дека спорот помеѓу Македонија и Грција нема да игра клучна улога во нашето зачленување во НАТО. Значи, таа грешка мора да ја признаеме. Ако не ја признаеме таа грешка не можеме да имаме никаков напредок.
За жал, не гледам дека има политичка волја ниту од страна на опозицијата да се признае таа грешка. Исто така, не гледам волја да се признаат и некои други грешки, како што е партизацијата на државните институции..“
Почитувани новинари и блогери,
Потсетувам дека согласно новинарскиот кодекс, „Новинарот нема свесно да создава ниту преработува информации што ги загрозуваат човековите права или слободи, нема да говори со јазикот на омразата и нема да поттикнува на насилство и дискриминација по која било основа“, вклучително и по политичка основа.
Дезинформациите на ВМРО-ДПМНЕ ги загрозуваат моите човекови права (честа и угледот), дискриминираат по политичка основа (божемна поврзаност со одредена партија), го повредуваат мојот професионален интегритет и создаваат клима за загрозување на мојата лична сигурност.
Исто така, ве известувам дека ќе ги искористам сите законски средства кои што ми стојат на располагање за да ги заштитам мојата чест и углед кои се неосновано нападнати од страна на ВМРО-ДПМНЕ, и од страна на некои непрофесионални новинари.
На крајот, би сакал да ве информирам и дека авторскиот хонорар кој што ми беше исплатен за авторизираните текстови во „Дијалози за Македонија“ е приближно ист колку и авторскиот хонорар за текстовите што во неколку наврати ги имам објавено во списанието „Политичка мисла“, чиј основач е д-р Ѓорге Иванов, актуелен претседател на Република Македонија, кандидиран од ВМРО-ДПМНЕ.
Се надевам дека информацијава нема да биде злоупотребена за неосновано лично клеветење и дискредитирање од типот „Ѓорге ги плаќал за мислење, а тие потоа бесплатно го фалеле!“. Се надевам и дека мојата критика на нашата изолационистичка политика од 1991 г. нема да биде повод за јавно линчување дека сум „јавна личност блиска до ВМРО-ДПМНЕ“, или дека сум „партиски и политички истомисленик“ со актуелниот претседател.
Со почит,
Жарко Трајаноски
Скопје, 09.11.2009
Почитувани новинари и блогери,
Поаѓајќи од основните новинарски принципи на однесување („Основна задача на новинарите е да ја почитуваат вистината...“, „новинарите ќе ги бранат човековите права, достоинството и слободата, ќе го почитуваат плурализмот на идеите и ставовите...“), упатувам јавна реакција на клеветите и навредите од страна на партијата ВМРО-ДПМНЕ.
Во конференцијата за медиуми на ВМРО-ДПМНЕ од 08.11.2009 г. подложен сум на јавен линч заедно со други лица кои се дискредитираат како „јавни личности блиски до СДСМ“ и како „партиски и политички истомисленици“ на Бранко Црвенковски. Во соопштението сум претставен како „...гласен подржувач на сите политики на опозицијата... “.
Имајќи предвид дека повод за ваквите клевети, навреди, етикетирања и дискредитации е изразувањето на моите лични ставови на две од јавните претседателски дебати, се надевам дека ќе објавите дел од моите ставови на тема „Интеграција или изолација“ јавно искажани на „Дијалози за Македонија“ од 16.09.2008 г., кои на најдобар начин ги демантираат погореспоменатите невистини:
„Очекував, имаше надеж во мене дека во рамките на овие дијалози за Македонија конечно ќе биде манифестирана политичка волја како од страна на опозицијата, така и од страна на позицијата. Имав надеж дека навистина постои волја за конструктивни политички дијалози за Македонија. Меѓутоа, гледам дека повторно не го поправивме лошиот впечаток што го имаат другите за нас, дека политичкиот дијалог се бојкотира како од страна на позицијата, така и од страна на опозицијата...“ (...)
„На почетокот би сакал да се навратам во однос на почетното прашање, почетната дилема, интеграција или изолација. Слушајќи ги дискутантите имам впечаток дека се претпоставува дека изолацијата е нешто што ни се заканува во иднината или нешто што ни се случува веќе во сегашноста. Јас би сакал да дадам неколку аргументи во друга насока, дека изолацијата беше нешто што ни се случуваше и ни се случува од почетокот на осамостојувањето на Македонија. И од гледна точка на самиот граѓанин може да се добие впечаток дека ние сме сеуште изолирана држава, ако се погледнат визните режими кои што ги имаме со сите останати земји во светот. Може да се добие впечаток дека ние сме изолирани дури и од страна на Африка, затоа што во Африка постои само една земја во која што можеме да патуваме без визи. Ако се погледне и анализира нашата политика од 1991 година наваму, не се добива впечаток дека сме одбрале некаква политика на интеграција заснована на принципите и вредностите на ЕУ.“ (...)
„Всушност, она што сакам да укажам е дека ние од самиот почеток бевме изолирани и сеуште сме изолирани. На пример, надворешната политика на еквидистанца која што нашата држава ја застапуваше еден извесен период не е во согласност со европските перспективи. Европската перспектива, перспективата на ЕУ, подразбира намалување на дистанцата со соседите. Значи, ние не усвоивме од самиот почеток надворешна политика на приближување кон соседите. Тоа е грешка од која што можеме многу да научиме.
Исто така, претставата за некаква „оаза на мирот” содржи претпоставка дека се околу нас била некаква пустина. И тоа е исто така една самоизолационистичка претпоставка која што не е во согласност со принципите на кои почива ЕУ, како што е заповедта "љуби го ближниот свој сосед и гради добрососедски односи со него”.
Како што покажува и времето, го потценивме спорот со нашиот јужен ЕУ сосед. Грешка на нашата национална стратегија беше дека спорот помеѓу Македонија и Грција нема да игра клучна улога во нашето зачленување во НАТО. Значи, таа грешка мора да ја признаеме. Ако не ја признаеме таа грешка не можеме да имаме никаков напредок.
За жал, не гледам дека има политичка волја ниту од страна на опозицијата да се признае таа грешка. Исто така, не гледам волја да се признаат и некои други грешки, како што е партизацијата на државните институции..“
Почитувани новинари и блогери,
Потсетувам дека согласно новинарскиот кодекс, „Новинарот нема свесно да создава ниту преработува информации што ги загрозуваат човековите права или слободи, нема да говори со јазикот на омразата и нема да поттикнува на насилство и дискриминација по која било основа“, вклучително и по политичка основа.
Дезинформациите на ВМРО-ДПМНЕ ги загрозуваат моите човекови права (честа и угледот), дискриминираат по политичка основа (божемна поврзаност со одредена партија), го повредуваат мојот професионален интегритет и создаваат клима за загрозување на мојата лична сигурност.
Исто така, ве известувам дека ќе ги искористам сите законски средства кои што ми стојат на располагање за да ги заштитам мојата чест и углед кои се неосновано нападнати од страна на ВМРО-ДПМНЕ, и од страна на некои непрофесионални новинари.
На крајот, би сакал да ве информирам и дека авторскиот хонорар кој што ми беше исплатен за авторизираните текстови во „Дијалози за Македонија“ е приближно ист колку и авторскиот хонорар за текстовите што во неколку наврати ги имам објавено во списанието „Политичка мисла“, чиј основач е д-р Ѓорге Иванов, актуелен претседател на Република Македонија, кандидиран од ВМРО-ДПМНЕ.
Се надевам дека информацијава нема да биде злоупотребена за неосновано лично клеветење и дискредитирање од типот „Ѓорге ги плаќал за мислење, а тие потоа бесплатно го фалеле!“. Се надевам и дека мојата критика на нашата изолационистичка политика од 1991 г. нема да биде повод за јавно линчување дека сум „јавна личност блиска до ВМРО-ДПМНЕ“, или дека сум „партиски и политички истомисленик“ со актуелниот претседател.
Со почит,
Жарко Трајаноски
Скопје, 09.11.2009
23:28
Повторно, изгубен во преводот.
Ines is a feminine name, a version of Agnes from the Greek meaning "pure, virginal." It is used in France, Portugal, Spain and in other countries. (Wiki)
Од сега има да си се храбрам: Не дај се Инес, не дај се генерацијо...
17:33
Хорот на „Плоштад Слобода“, во прекрасно издание.
Што ли ќе испее црковниот хор?
Што ли ќе испее црковниот хор?
17:00
Република Македонија загуби уште пред да почне натпреварот Македонија-Грција.
Нашите репрезентативци излегоа „безимени“.
Поточно, не играа за Македонија, туку за „Витаминка“.
Кој одлучи да се откажеме од името „Македонија“?
Кој ја предаде Македонија?
Нашето „име“ (пардон, „референца“) за меѓународна употреба е „поранешната Југословенска Република Македонија“.
На официјалната страница на EuroBasket стои "FYR Macedonia".
Под истата кратенка настапувавме и на Олимпијадата.
Груевски ја прими наградата „Топ тен реформер“ за успесите на „FYR Macedonia“.
Ако Груевски можеше да настапува под кратенката „FYR Macedonia“, зошто да не може да настапуваат и нашите репрезентативци, како што настапуваа и досега?
Доколку на нашите репрезентативци им било оневозможено да настапуваат под кратенката "FYR Macedonia" Македонија требаше протестно да го напушти првенството.
Доколку некој политичар одлучил да не се игра под кратенката "FYR Macedonia", тој треба да сноси политичка одговорност за откажување од името „Македонија“, кое било составен дела на сите именувања на нашата република, од АСНОМ до денес.
Нашите репрезентативци излегоа „безимени“.
Поточно, не играа за Македонија, туку за „Витаминка“.
Кој одлучи да се откажеме од името „Македонија“?
Кој ја предаде Македонија?
Нашето „име“ (пардон, „референца“) за меѓународна употреба е „поранешната Југословенска Република Македонија“.
На официјалната страница на EuroBasket стои "FYR Macedonia".
Под истата кратенка настапувавме и на Олимпијадата.
Груевски ја прими наградата „Топ тен реформер“ за успесите на „FYR Macedonia“.
Ако Груевски можеше да настапува под кратенката „FYR Macedonia“, зошто да не може да настапуваат и нашите репрезентативци, како што настапуваа и досега?
Доколку на нашите репрезентативци им било оневозможено да настапуваат под кратенката "FYR Macedonia" Македонија требаше протестно да го напушти првенството.
Доколку некој политичар одлучил да не се игра под кратенката "FYR Macedonia", тој треба да сноси политичка одговорност за откажување од името „Македонија“, кое било составен дела на сите именувања на нашата република, од АСНОМ до денес.
07:19
Како граѓани, имаме право да практикуваме демократија.
Иако уште веднаш ги собравме првите сто потписи за граѓанската иницијатива за распишување референдум „за или против изградба на црква, џамија и други верски објекти на плоштадот Македонија“, вчера продолживме со собирањето потписи на градскиот плоштад. Бујрум, можете да ја дадете својата поддршка, независно дали сте од општина Центар (каде што ќе се распише референдумот), или од некоја друга скопска општина (потписи за поддршка), на следниве пунктови:
- Плоштад Македонија, секој работен ден од 18 до 21 часот
- Културен центар Точка, секој работен ден и в сабота од 10 до 17 часот
- Кај фонтаната во Градски парк, в сабота и в недела, 16 и 17 август, од 10 до 14 часот.
Еве и една моја изјава, дадена за А1: „Мислам дека плоштадот треба да биде јавно место, достапно на сите. Ако биде црква, или џамија или било кој друг објект, којшто нема да биде достапен на сите, тоа нема да биде плоштад Слобода“, вели Жарко Трајановски, од невладината „Граѓани за европска Македонија“. (Политичко-верските препукувања како основа за меѓуетнички тензии?)
Иако уште веднаш ги собравме првите сто потписи за граѓанската иницијатива за распишување референдум „за или против изградба на црква, џамија и други верски објекти на плоштадот Македонија“, вчера продолживме со собирањето потписи на градскиот плоштад. Бујрум, можете да ја дадете својата поддршка, независно дали сте од општина Центар (каде што ќе се распише референдумот), или од некоја друга скопска општина (потписи за поддршка), на следниве пунктови:
- Плоштад Македонија, секој работен ден од 18 до 21 часот
- Културен центар Точка, секој работен ден и в сабота од 10 до 17 часот
- Кај фонтаната во Градски парк, в сабота и в недела, 16 и 17 август, од 10 до 14 часот.
Еве и една моја изјава, дадена за А1: „Мислам дека плоштадот треба да биде јавно место, достапно на сите. Ако биде црква, или џамија или било кој друг објект, којшто нема да биде достапен на сите, тоа нема да биде плоштад Слобода“, вели Жарко Трајановски, од невладината „Граѓани за европска Македонија“. (Политичко-верските препукувања како основа за меѓуетнички тензии?)
00:52
(Денешната колумна, која во еден дел е реакција на колумната на Влатко Ѓорчев)
Што ли правеше последнава година непоправливиот повторувач - „конзервативната“ влада на Груевски, наместо трпеливо и посветено да ги решава домашните задачи за ЕУ („реперите“)? И годинава нашиве „конзервативци“ продолжија со трендот да „остваруваат“ работи што не се нивна работа.
Прво што решија да прават е да изградат државна црква на плоштадот со буџетски пари. Колку ли само месеци, енергија, време и пари беа залудно потрошени за најпосле премиерот да признае дека изградбата на верски објект воопшто не е прашање за кое тој бил надлежен? Продолжија со градба на огромен број скапи скулптури и споменици (вклучително и на мегаломанскиот споменик на „Mеgas Alеxandros“) - иако и тоа не беше нивна надлежност. И градскиот превоз на Скопје не е надлежност на Владата, ама „конзервативците“ изарчија баеги енергија и пари за распишување неуспешни тендери за претпотопски двокатни автобуси кои никој веќе не ги произведува. Џабе премиерот се обидуваше да ги испере рацете од аферата „Сведмилк“. Пирамидалната млекарница немаше да биде толку голема афера ако „конзервативците“ не беа пиеле јогурт таму каде што не им е работа.
Најголемото „кидање“ од часови на „конзервативците“ се случи за време на локалните и претседателските избори. Наместо на ЕУ-агендата, министрите и државните службеници со месеци работеа за интересите на нивниот „конзервативистички“ клан, користејќи ги сите државни ресурси што им стоеја на располагање. Колку ли само предизборни лопати фрли Груевски на камен-темелници чија изградба воопшто не беше во надлежност на Владата? Колку ли само нови партиски „конзерви“ беа предизборно и постизборно регрутирани во јавната администрација, наспроти потребата за нејзино де-конзервирање и редуцирање? Најпосле, што бараше ликот на премиерот на градоначалничките плакати „Заедно можеме повеќе“ - да предупреди дека децентрализацијата е обична илузија, и дека локалната власт комплетно зависи од волјата на „конзервативните“ носители на извршната власт?
За тоа колку „конзервативците“ го „остварувале“ тоа што не им е работа, сведочат и бројните одлуки на Уставниот суд: за укинување на „патриотските“ сметки, за укинување на веронауката во основното образование, за случајот Клинички центар (мешање на Владата во надлежностите на Собранието), за обидот законски да се стави рака врз пензионерскиот „солидарен фонд“. Наспроти конзервативистичкиот стремеж за пазарни и други слободи, Уставниот суд сведочи за спротивното - за обидите на Владата да ја наруши слобода на пазарот и претприемништвото и да задре во доменот на приватноста и во индивидуалните човекови права. Наместо да се освестат и да почнат да работат согласно Уставот, нашиве „конзервативци“ извршија невиден партиски атак врз Уставниот суд. Знам, ќе забележите, тоа не беше атак од страна на Владата, туку од страна на ВМРО-ДПМНЕ. Но, зошто многу повеќе информации за работата на Владата може да се најдат на партиската страница на ВМРО-ДПМНЕ, отколку на официјалната страница на Владата? Зошто со недели на прво место упорно стои писмото на МПЦ и на другите верски заедници со барање повторно да се воведе укинатата веронаука?
И покрај полжавското спроведување на ЕУ-реформите, разбивањето на системот на поделбата на власта, дрското газење по демократските традиции и принципи, газењето на основните човекови права, влошувањето на односите со нашите ЕУ-соседи, „конзервативците“ сега сакаат да не' убедат дека тие ми ти биле најголеми Европејци. На колегата (колумнист) Ѓорчев, кој се обидува да ми одржи лекција по „конзервативизам“ и „европеизам“, би му поставил неколку прашања:
Ако ВМРО-ДПМНЕ е навистина конзервативна партија, зошто не се откаже од зборот „револуционерна“ организација во своето име? (Или за нашиве дрвено-железни, ѓоа револуционери-конзервативисти, важи забелешката на Хана Арент: „Добро е познато дека најрадикалните револуционери ќе станат конзервативци првиот ден по револуцијата“.)Ако ВМРО-ДПМНЕ е навистина конзервативна партија, зошто не се откажува од „туторската“ позиција кога е на власт и, како и другите конзервативни партии во ЕУ, не работи на редуцирање на Владата и на јавната администрација? (Или Дизраели беше во право кога тврдеше дека „конзервативната влада е организирана хипокризија“).
Ако „конзервативизмот е врзан за стварноста“ и европските вредности, зошто ВМРО-ДПМНЕ упорно претпочита да води антички и неолитски археолошки кампањи што немаат врска со стварноста? Зошто не води кампањи што ќе ги промовираат темелните принципи на ЕУ-демократијата, владеењето на правото и почитувањето на човековите права - принципи што се загрозени токму од самоволието што катадневно го манифестираат „конзервативците“?
Најпосле, ако „конзервативизмот значи негување на традициите и почитување на идентитетот“, зошто ВМРО-ДПМНЕ ги изневерува државните традиции на АСНОМ, фаворизирајќи нов национален идентитет, сосема туѓ на основачите на македонската антифашистичка држава? Наместо промоција на македонскиот библиски, антички, неолитски и претпотопски идентитет, зошто не се промовира македонски европски идентитет?
Навистина штета што не се меѓу нас Аденауер, Шуман и Де Гаспери. Ѓорчев ќе имаше прилика да ги прошета пред споменикот на Александар и на арената „Филип Втори“ - најпосведочени демохристијани и негувачи на традиционалните семејни вредности. Ех, да можеше да ги однесе и во „европскиот“ музеј на ВМРО-ДПМНЕ! Можам да си ги замислам како се восхитуваат од восочната фигура на Иван (Ванче) Михајлов, додека Ѓорчев им раскажува за демохристијанските подвизи на воениот соработник на Мусолини, Хитлер и СС-овецот Химлер, и личниот пријател на творецот на Јасеновац - Анте Павелиќ. Сигурно ќе беа воодушевени. И Аденауер (кој со години бил прогонуван од нацистите), и Шуман (кој за малку го избегнал Дахау поради отпорот кон нацистите) и Де Гаспери (кој чмаел во затворите на Мусолини поради антифашистичка дејност). Пред восочната фигура на „крволокот Иван Михајлов“ (извадок од манифестот на АСНОМ), основоположниците на ЕУ ќе можеа лично да се уверат како „конзервативизмот на ВМРО-ДПМНЕ се надоврзува на борбата за слобода и за национална самостојност водена од изворната ВМРО“.
Што ли правеше последнава година непоправливиот повторувач - „конзервативната“ влада на Груевски, наместо трпеливо и посветено да ги решава домашните задачи за ЕУ („реперите“)? И годинава нашиве „конзервативци“ продолжија со трендот да „остваруваат“ работи што не се нивна работа.
Прво што решија да прават е да изградат државна црква на плоштадот со буџетски пари. Колку ли само месеци, енергија, време и пари беа залудно потрошени за најпосле премиерот да признае дека изградбата на верски објект воопшто не е прашање за кое тој бил надлежен? Продолжија со градба на огромен број скапи скулптури и споменици (вклучително и на мегаломанскиот споменик на „Mеgas Alеxandros“) - иако и тоа не беше нивна надлежност. И градскиот превоз на Скопје не е надлежност на Владата, ама „конзервативците“ изарчија баеги енергија и пари за распишување неуспешни тендери за претпотопски двокатни автобуси кои никој веќе не ги произведува. Џабе премиерот се обидуваше да ги испере рацете од аферата „Сведмилк“. Пирамидалната млекарница немаше да биде толку голема афера ако „конзервативците“ не беа пиеле јогурт таму каде што не им е работа.
Најголемото „кидање“ од часови на „конзервативците“ се случи за време на локалните и претседателските избори. Наместо на ЕУ-агендата, министрите и државните службеници со месеци работеа за интересите на нивниот „конзервативистички“ клан, користејќи ги сите државни ресурси што им стоеја на располагање. Колку ли само предизборни лопати фрли Груевски на камен-темелници чија изградба воопшто не беше во надлежност на Владата? Колку ли само нови партиски „конзерви“ беа предизборно и постизборно регрутирани во јавната администрација, наспроти потребата за нејзино де-конзервирање и редуцирање? Најпосле, што бараше ликот на премиерот на градоначалничките плакати „Заедно можеме повеќе“ - да предупреди дека децентрализацијата е обична илузија, и дека локалната власт комплетно зависи од волјата на „конзервативните“ носители на извршната власт?
За тоа колку „конзервативците“ го „остварувале“ тоа што не им е работа, сведочат и бројните одлуки на Уставниот суд: за укинување на „патриотските“ сметки, за укинување на веронауката во основното образование, за случајот Клинички центар (мешање на Владата во надлежностите на Собранието), за обидот законски да се стави рака врз пензионерскиот „солидарен фонд“. Наспроти конзервативистичкиот стремеж за пазарни и други слободи, Уставниот суд сведочи за спротивното - за обидите на Владата да ја наруши слобода на пазарот и претприемништвото и да задре во доменот на приватноста и во индивидуалните човекови права. Наместо да се освестат и да почнат да работат согласно Уставот, нашиве „конзервативци“ извршија невиден партиски атак врз Уставниот суд. Знам, ќе забележите, тоа не беше атак од страна на Владата, туку од страна на ВМРО-ДПМНЕ. Но, зошто многу повеќе информации за работата на Владата може да се најдат на партиската страница на ВМРО-ДПМНЕ, отколку на официјалната страница на Владата? Зошто со недели на прво место упорно стои писмото на МПЦ и на другите верски заедници со барање повторно да се воведе укинатата веронаука?
И покрај полжавското спроведување на ЕУ-реформите, разбивањето на системот на поделбата на власта, дрското газење по демократските традиции и принципи, газењето на основните човекови права, влошувањето на односите со нашите ЕУ-соседи, „конзервативците“ сега сакаат да не' убедат дека тие ми ти биле најголеми Европејци. На колегата (колумнист) Ѓорчев, кој се обидува да ми одржи лекција по „конзервативизам“ и „европеизам“, би му поставил неколку прашања:
Ако ВМРО-ДПМНЕ е навистина конзервативна партија, зошто не се откаже од зборот „револуционерна“ организација во своето име? (Или за нашиве дрвено-железни, ѓоа револуционери-конзервативисти, важи забелешката на Хана Арент: „Добро е познато дека најрадикалните револуционери ќе станат конзервативци првиот ден по револуцијата“.)Ако ВМРО-ДПМНЕ е навистина конзервативна партија, зошто не се откажува од „туторската“ позиција кога е на власт и, како и другите конзервативни партии во ЕУ, не работи на редуцирање на Владата и на јавната администрација? (Или Дизраели беше во право кога тврдеше дека „конзервативната влада е организирана хипокризија“).
Ако „конзервативизмот е врзан за стварноста“ и европските вредности, зошто ВМРО-ДПМНЕ упорно претпочита да води антички и неолитски археолошки кампањи што немаат врска со стварноста? Зошто не води кампањи што ќе ги промовираат темелните принципи на ЕУ-демократијата, владеењето на правото и почитувањето на човековите права - принципи што се загрозени токму од самоволието што катадневно го манифестираат „конзервативците“?
Најпосле, ако „конзервативизмот значи негување на традициите и почитување на идентитетот“, зошто ВМРО-ДПМНЕ ги изневерува државните традиции на АСНОМ, фаворизирајќи нов национален идентитет, сосема туѓ на основачите на македонската антифашистичка држава? Наместо промоција на македонскиот библиски, антички, неолитски и претпотопски идентитет, зошто не се промовира македонски европски идентитет?
Навистина штета што не се меѓу нас Аденауер, Шуман и Де Гаспери. Ѓорчев ќе имаше прилика да ги прошета пред споменикот на Александар и на арената „Филип Втори“ - најпосведочени демохристијани и негувачи на традиционалните семејни вредности. Ех, да можеше да ги однесе и во „европскиот“ музеј на ВМРО-ДПМНЕ! Можам да си ги замислам како се восхитуваат од восочната фигура на Иван (Ванче) Михајлов, додека Ѓорчев им раскажува за демохристијанските подвизи на воениот соработник на Мусолини, Хитлер и СС-овецот Химлер, и личниот пријател на творецот на Јасеновац - Анте Павелиќ. Сигурно ќе беа воодушевени. И Аденауер (кој со години бил прогонуван од нацистите), и Шуман (кој за малку го избегнал Дахау поради отпорот кон нацистите) и Де Гаспери (кој чмаел во затворите на Мусолини поради антифашистичка дејност). Пред восочната фигура на „крволокот Иван Михајлов“ (извадок од манифестот на АСНОМ), основоположниците на ЕУ ќе можеа лично да се уверат како „конзервативизмот на ВМРО-ДПМНЕ се надоврзува на борбата за слобода и за национална самостојност водена од изворната ВМРО“.
00:47
(Еве, со задоцнување, ја постирам минатонеделната колумна која доживеа невиден атак во „Нова Македонија“)
Не е секој ден Илинден. Но, речиси и да нема Илинден, а да не ме обземат размисли за вечната метафизичка тема - односот помеѓу митот и реалноста. Овој пат бев инспириран од зборникот „Дамјан Груев (1871-1906): Сто години од неговата смрт (1906-2006).“ На крајот од книгата, по интересните историски статии, како прилог се дадени неколку народни песни за смртта на Груев. Според првата песна „Низ Петлец идат трима војводи“, Даме Греув славно загинал во битка, откако бил ранет во селото Русиново „здраво опсадено од Турци јаничари“. Како причина за смртта се наведува предавство: „Бог да убие нашита шпиони што предадоха славната чета“.
Втората песна е испеана од една бабичка, која во времето на настанот имала 29 години. Наместо храбра херојска борба од страна на војводите, опеана е малку поинаква верзија на настанот: „Низ Петлец идат трима четници / идат и питат за Русиново./ Па си ојдоа у Алаѓозо,/ па си запија рујното вино / рујното вино, лута ракија / па се опија, та не знаеја, та не знаеја на каде д’идат / та и затече турскио аскер, / та и затече, та и истепа.
Сосема случајно, еден ден откако ја прочитав песнава, заврзавме разговор со еден човек од Русиново околу „македонцките работи“. Не издржа срце мое „јуначко“, па го прашав што раскажувале неговите соселани за херојската смрт на Груев. „Нема ништо херојско во неговата смрт“, ми рече: „нашата историја не ќе да е верна“. Според кажувањата на неговите постари соселани, очевидци на настаните, Даме Груев бил „пијан како земја“, и тоа била главната причина зошто навреме не го напуштил селото, откако наишол аскерот. Во што да веруваме сега - во писанијата на нашите историчари, кои воопшто не го земаат предвид учинокот на „рујното вино“, ем „лутата ракија“, или пак во тоа што го раскажале и опеале очевидците?
Нејсе, без разлика каква била смртта на „апостолот на македонската слобода“, таа го означува симболичкиот крај на македонската револуционерна организација која останува и без „срцето на револуционерна Македонија“ (Гоце), и без „волјата на револуционерната Македонија“ (Даме). А еве што предупредувал пред почетокот на востанието „разумот на револуционерна Македонија“ (Ѓорче) за погубната и избрзана одлука на Солунскиот конгрес: „ако го прогласиме ова востание, ќе ја подбиеме идејата за сенародно востание за долго време, зашто ќе се кренат само во неколку околии“. Нејсе, „волјата“ не го послушала ниту „разумот“, ниту „срцето“, па „организацијата“ сепак се решила на кобното востание. Ѓорче бил сосема во право ем кога предупредувал дека сега е „невозможно сенародно востание“ ем кога претскажувал дека „ние ќе работиме против сами себе“. Тоа го потврдува и Никола Петров Русински, еден од противниците на востанието: „Востанието како ненавремено, неподготвено, непопуларизирано, неистовремено, неопшто, донесе последици - капитулација на ВМОРО и паѓање во плен, во прегратките на бугарскиот врховизам, кој пред тоа во текот на шест години се бореше со ВМОРО, додека не ја потчини и не ја разурна“.
Свесни ли сме што всушност славиме на 2-ри август во Крушево? Крвавите крушевски собитија се последица од (не)промисленото хушкање на Гарванов (поранешен лидер на антивмровско револуционерно братство) и лажното уверување на Сарафов дека со 300.000 армија „Бугарија ќе војува, ние само да дадеме повод“. Како резултат на остварувањето на желбата на Гарванов и на Сарафов (а без „волјата“, не ни можела да биде остварена), настрадува не само дотогаш престижната револуционерна организација, туку и голем дел од населението: „Настрадале 201 населено место, биле изгорени 12.400 куќи, 70.836 лица останале без покрив над главата, над 30.000 лица избегале, 8.816 лица биле убиени.“ (Историја на македонскиот народ, 1972). И за македонската трагедија децении по „Илинден“ можат да се кажат многу зборови. Со разгорувањето на пропагандите во Македонија почнуваат крвави долгогодишни меѓусебни пресметки помеѓу српските и „бугарашките“ чети, а по убиството на Иван Гарванов и Борис Сарафов (по наредба на Јане Сандански) се разгорува „братоубиствената“ борба во „организацијата“ која продолжува со децении.
Затоа, наместо да го воспеваме морбидното и самоостварливо пророштво на винопиецот Груев („Подобро ужасен крај, отколку ужас без крај“), на секој црн Илинден поарно е да се потсетуваме на пророчките думи на трезвениот Мисирков: „Револуциата на пролет ке бидит наи глупаото, шчо можиме ние да напраиме. Со револуцииата на пролет ке се користат само нашите неприиатели, коии си имаат само есапи, противни на нашите национални интереси.“
Ако Мисирков беше во право - а беше во право - тогаш редно е да си го поставиме прашањето, колку и да звучи на прв поглед еретички: Дали Питу Гули и неговите соборци „ја дале својата жртва кога тоа било најпотребно“ или, како што сугерира Мисирков, Даме Груев и другарите го направиле „наи глупаото, шчо можиме ниие да напраиме“? Наместо да ги прифатат неизбежните реформи, кренале неуспешна револуција, која со текот на времето се преобразила во национален мит.
Слично, не помалку еретичко прашање се наметнува пред нашата политичка елита и денес: Дали треба да се крене општонародно востание за одбрана на „името и идентитетот“, или да се прифати неизбежноста на евроинтегративните процеси, кои налагаат реформи, наместо опседнатост со митови и револуции.
Не е секој ден Илинден. Но, речиси и да нема Илинден, а да не ме обземат размисли за вечната метафизичка тема - односот помеѓу митот и реалноста. Овој пат бев инспириран од зборникот „Дамјан Груев (1871-1906): Сто години од неговата смрт (1906-2006).“ На крајот од книгата, по интересните историски статии, како прилог се дадени неколку народни песни за смртта на Груев. Според првата песна „Низ Петлец идат трима војводи“, Даме Греув славно загинал во битка, откако бил ранет во селото Русиново „здраво опсадено од Турци јаничари“. Како причина за смртта се наведува предавство: „Бог да убие нашита шпиони што предадоха славната чета“.
Втората песна е испеана од една бабичка, која во времето на настанот имала 29 години. Наместо храбра херојска борба од страна на војводите, опеана е малку поинаква верзија на настанот: „Низ Петлец идат трима четници / идат и питат за Русиново./ Па си ојдоа у Алаѓозо,/ па си запија рујното вино / рујното вино, лута ракија / па се опија, та не знаеја, та не знаеја на каде д’идат / та и затече турскио аскер, / та и затече, та и истепа.
Сосема случајно, еден ден откако ја прочитав песнава, заврзавме разговор со еден човек од Русиново околу „македонцките работи“. Не издржа срце мое „јуначко“, па го прашав што раскажувале неговите соселани за херојската смрт на Груев. „Нема ништо херојско во неговата смрт“, ми рече: „нашата историја не ќе да е верна“. Според кажувањата на неговите постари соселани, очевидци на настаните, Даме Груев бил „пијан како земја“, и тоа била главната причина зошто навреме не го напуштил селото, откако наишол аскерот. Во што да веруваме сега - во писанијата на нашите историчари, кои воопшто не го земаат предвид учинокот на „рујното вино“, ем „лутата ракија“, или пак во тоа што го раскажале и опеале очевидците?
Нејсе, без разлика каква била смртта на „апостолот на македонската слобода“, таа го означува симболичкиот крај на македонската револуционерна организација која останува и без „срцето на револуционерна Македонија“ (Гоце), и без „волјата на револуционерната Македонија“ (Даме). А еве што предупредувал пред почетокот на востанието „разумот на револуционерна Македонија“ (Ѓорче) за погубната и избрзана одлука на Солунскиот конгрес: „ако го прогласиме ова востание, ќе ја подбиеме идејата за сенародно востание за долго време, зашто ќе се кренат само во неколку околии“. Нејсе, „волјата“ не го послушала ниту „разумот“, ниту „срцето“, па „организацијата“ сепак се решила на кобното востание. Ѓорче бил сосема во право ем кога предупредувал дека сега е „невозможно сенародно востание“ ем кога претскажувал дека „ние ќе работиме против сами себе“. Тоа го потврдува и Никола Петров Русински, еден од противниците на востанието: „Востанието како ненавремено, неподготвено, непопуларизирано, неистовремено, неопшто, донесе последици - капитулација на ВМОРО и паѓање во плен, во прегратките на бугарскиот врховизам, кој пред тоа во текот на шест години се бореше со ВМОРО, додека не ја потчини и не ја разурна“.
Свесни ли сме што всушност славиме на 2-ри август во Крушево? Крвавите крушевски собитија се последица од (не)промисленото хушкање на Гарванов (поранешен лидер на антивмровско револуционерно братство) и лажното уверување на Сарафов дека со 300.000 армија „Бугарија ќе војува, ние само да дадеме повод“. Како резултат на остварувањето на желбата на Гарванов и на Сарафов (а без „волјата“, не ни можела да биде остварена), настрадува не само дотогаш престижната револуционерна организација, туку и голем дел од населението: „Настрадале 201 населено место, биле изгорени 12.400 куќи, 70.836 лица останале без покрив над главата, над 30.000 лица избегале, 8.816 лица биле убиени.“ (Историја на македонскиот народ, 1972). И за македонската трагедија децении по „Илинден“ можат да се кажат многу зборови. Со разгорувањето на пропагандите во Македонија почнуваат крвави долгогодишни меѓусебни пресметки помеѓу српските и „бугарашките“ чети, а по убиството на Иван Гарванов и Борис Сарафов (по наредба на Јане Сандански) се разгорува „братоубиствената“ борба во „организацијата“ која продолжува со децении.
Затоа, наместо да го воспеваме морбидното и самоостварливо пророштво на винопиецот Груев („Подобро ужасен крај, отколку ужас без крај“), на секој црн Илинден поарно е да се потсетуваме на пророчките думи на трезвениот Мисирков: „Револуциата на пролет ке бидит наи глупаото, шчо можиме ние да напраиме. Со револуцииата на пролет ке се користат само нашите неприиатели, коии си имаат само есапи, противни на нашите национални интереси.“
Ако Мисирков беше во право - а беше во право - тогаш редно е да си го поставиме прашањето, колку и да звучи на прв поглед еретички: Дали Питу Гули и неговите соборци „ја дале својата жртва кога тоа било најпотребно“ или, како што сугерира Мисирков, Даме Груев и другарите го направиле „наи глупаото, шчо можиме ниие да напраиме“? Наместо да ги прифатат неизбежните реформи, кренале неуспешна револуција, која со текот на времето се преобразила во национален мит.
Слично, не помалку еретичко прашање се наметнува пред нашата политичка елита и денес: Дали треба да се крене општонародно востание за одбрана на „името и идентитетот“, или да се прифати неизбежноста на евроинтегративните процеси, кои налагаат реформи, наместо опседнатост со митови и револуции.
23:47
Се сеќавате ли на владиниот проект „регулаторна гилотина“? Проектот требаше да обезбеди „сечење“ на бирократските прописи, процедури и правила кои им го загорчуваа животот на граѓаните. Здравиот разум сугерира - колку помалку бирократски прописи, толку помалку потреба и од државни службеници. Но, види чудо: регулаторната гилотина сече ли сече, а државните службеници се множат како печурки по дожд. Што е причината?
Злобните јазици велат дека регулаторната гилотина почнала да сече и кај што не треба, па ја „исекла“ и владината „времена забрана за нови вработувања во државната администрација и јавниот сектор во 2009 година“. Очигледно, „тази забрана не е забрана“ затоа што во првата половина од годинава биле регуларно вработени над 500 службеници (се лицитира и на 8.000 лица со договори за привремено вработување). Според владините планови, предвидени се вкупно 4639 нови државни службеници во следните три години (само за ЕУ-агендата). Ако за усвојување на новите ЕУ-прописи се потребни толку нови државни службеници, нели е логично по успешната „сеча“ на старите прописи (и придобивките од информатичката „преродба“) да се намалат потребите за илјадници државни службеници?
Ако не ме лаже сеќавањето, Владата дури и не' повика нас граѓаните да и' доставуваме предлози за бирократска „сеча“. Инспириран од ВМРО-вската мудрост „Пари немат - дејствујте“, го доставувам следниов антибирократски предлог: напоредно со „регулаторната гилотина“ Владата да почне со нов проект - „административна гилотина“. Пред да почне големата административна сеча (од по десетина илјади работни места годишно), на нашите државни службеници треба убаво да им се даде до знаење дека кревката македонска економија не може да поднесе толку гломазна и неефикасна администрација и дека многу од административците може да отидат „јабана“. Од име на проектот „Инвестирајте во Македонија“, Владата може да им обезбеди пристојни кредити и обуки за преквалификација на сите државни службеници кои ќе претпочитаат да го отстапат неефикасното работно место, за да почнат свој сопствен креативен бизнис.
Се разбира, успехот на административната гилотина ќе виси во воздух ако не почне со немилосрдна министерска гилотина. Не сугерирам нова реконструкција на министрите, туку реконструкција на министерствата, со што би исчезнала потребата од некои министерства, министри, а особено од замениците на министрите.
Први жртви на министерската гилотина би требало да бидат министрите без ресор, особено неуспешните министри за странски инвестиции. Ако нашиот премиер реши да стане премиер за евроинтеграции, може да заштедиме една вицепремиерска позиција. Со намалувањето на бројот на министерствата преку претворање на одделни министерства во сектори, би се решил актуелниот проблем на некоординираност помеѓу сродните министерства. На пример, логично е Министерството за земјоделство да стане отсек во Министерството за економија и развој, во кое би се асимилирале и Министерството за информатичко општество и Министерството за транспорт и врски. Министерството за правда би можело да се трансформира во Министерство за човекови права и да апсорбира како отсеци неколку министерства: отсек за право на здравје, отсек за право на работа, отсек за право на социјална заштита, отсек за право на образование, отсек за културни права, отсек за право на здрава животна средина итн. Бездруго, административната гилотина треба да го зафати и постоечкото Министерство за внатрешни работи кое функционира како посебна „држава во држава“.
Административната гилотина би имала уште поголем успех ако биде проследена со „пратеничка гилотина“. Досегашното искуство кажува дека Македонија е пресиромашна земја за да може да храни 120 професионални пратеници кои имаат неверојатно ниска доверба кај граѓаните. Имено, мнозинството граѓани смета дека Собранието е целосно зависно од Владата во постапката за донесување закони и дека пратениците не си ја вршат добро својата работа за која се преплатени. Најголемиот дел од граѓаните со задоволство би го мониторирале проектот „пратеничка гилотина“ затоа што ниту имале можност да се сретнат со нивните пратеници, ниту пак чуле и виделе дека тие покренале некаква иницијатива што е во нивен интерес.
Интересно би било да се чуе мислењето на граѓаните и во врска со можниот проект „претседателска гилотина“. Дали имаме потреба од „анекс“ претседател кој ужива доверба од дури 1% од гласачите и кој очигледно нема ниту политички авторитет, а ниту државен капацитет да ја извршува одговорната функција? Колку ли само пари и време ќе се заштедат на избори, кампањи, трчи-лажи советници, непродуктивни патувања, скапи кујни и садови?
Бирократската гилотна мора да почне да работи со полн капацитет ако сакаме да го ублажиме најгорливиот проблем - дури половина од државниот буџет оди на плата за јавната администрација! Државата треба час поскоро да ја напушти улогата на најголемиот работодавец, а партиите треба конечно да се откажат од „социјалната“ функција на агенции за партиски вработувања.
Злобните јазици велат дека регулаторната гилотина почнала да сече и кај што не треба, па ја „исекла“ и владината „времена забрана за нови вработувања во државната администрација и јавниот сектор во 2009 година“. Очигледно, „тази забрана не е забрана“ затоа што во првата половина од годинава биле регуларно вработени над 500 службеници (се лицитира и на 8.000 лица со договори за привремено вработување). Според владините планови, предвидени се вкупно 4639 нови државни службеници во следните три години (само за ЕУ-агендата). Ако за усвојување на новите ЕУ-прописи се потребни толку нови државни службеници, нели е логично по успешната „сеча“ на старите прописи (и придобивките од информатичката „преродба“) да се намалат потребите за илјадници државни службеници?
Ако не ме лаже сеќавањето, Владата дури и не' повика нас граѓаните да и' доставуваме предлози за бирократска „сеча“. Инспириран од ВМРО-вската мудрост „Пари немат - дејствујте“, го доставувам следниов антибирократски предлог: напоредно со „регулаторната гилотина“ Владата да почне со нов проект - „административна гилотина“. Пред да почне големата административна сеча (од по десетина илјади работни места годишно), на нашите државни службеници треба убаво да им се даде до знаење дека кревката македонска економија не може да поднесе толку гломазна и неефикасна администрација и дека многу од административците може да отидат „јабана“. Од име на проектот „Инвестирајте во Македонија“, Владата може да им обезбеди пристојни кредити и обуки за преквалификација на сите државни службеници кои ќе претпочитаат да го отстапат неефикасното работно место, за да почнат свој сопствен креативен бизнис.
Се разбира, успехот на административната гилотина ќе виси во воздух ако не почне со немилосрдна министерска гилотина. Не сугерирам нова реконструкција на министрите, туку реконструкција на министерствата, со што би исчезнала потребата од некои министерства, министри, а особено од замениците на министрите.
Први жртви на министерската гилотина би требало да бидат министрите без ресор, особено неуспешните министри за странски инвестиции. Ако нашиот премиер реши да стане премиер за евроинтеграции, може да заштедиме една вицепремиерска позиција. Со намалувањето на бројот на министерствата преку претворање на одделни министерства во сектори, би се решил актуелниот проблем на некоординираност помеѓу сродните министерства. На пример, логично е Министерството за земјоделство да стане отсек во Министерството за економија и развој, во кое би се асимилирале и Министерството за информатичко општество и Министерството за транспорт и врски. Министерството за правда би можело да се трансформира во Министерство за човекови права и да апсорбира како отсеци неколку министерства: отсек за право на здравје, отсек за право на работа, отсек за право на социјална заштита, отсек за право на образование, отсек за културни права, отсек за право на здрава животна средина итн. Бездруго, административната гилотина треба да го зафати и постоечкото Министерство за внатрешни работи кое функционира како посебна „држава во држава“.
Административната гилотина би имала уште поголем успех ако биде проследена со „пратеничка гилотина“. Досегашното искуство кажува дека Македонија е пресиромашна земја за да може да храни 120 професионални пратеници кои имаат неверојатно ниска доверба кај граѓаните. Имено, мнозинството граѓани смета дека Собранието е целосно зависно од Владата во постапката за донесување закони и дека пратениците не си ја вршат добро својата работа за која се преплатени. Најголемиот дел од граѓаните со задоволство би го мониторирале проектот „пратеничка гилотина“ затоа што ниту имале можност да се сретнат со нивните пратеници, ниту пак чуле и виделе дека тие покренале некаква иницијатива што е во нивен интерес.
Интересно би било да се чуе мислењето на граѓаните и во врска со можниот проект „претседателска гилотина“. Дали имаме потреба од „анекс“ претседател кој ужива доверба од дури 1% од гласачите и кој очигледно нема ниту политички авторитет, а ниту државен капацитет да ја извршува одговорната функција? Колку ли само пари и време ќе се заштедат на избори, кампањи, трчи-лажи советници, непродуктивни патувања, скапи кујни и садови?
Бирократската гилотна мора да почне да работи со полн капацитет ако сакаме да го ублажиме најгорливиот проблем - дури половина од државниот буџет оди на плата за јавната администрација! Државата треба час поскоро да ја напушти улогата на најголемиот работодавец, а партиите треба конечно да се откажат од „социјалната“ функција на агенции за партиски вработувања.